|
|
| Özgür Çerkes EDİTÖR'DEN | |
| Yolumuz | |
|
|
| Ali İhsan Aksamaz | |
| [Lazca- Türkçe Anılar/ Anlatımlar- 9]: “Vefat, ağıt, cenaze âdetleri-1” | |
|
|
| Mustafa Saadet | |
| BOZÜYÜK ÇERKESLERİ | |
|
|
| Murat Özden | |
| Çerkes Halkının Değerli Evlatları, | |
|
|
| Erol Karayel | |
| SİYASETİN GÖLGESİNDE KALAN 21 MAYIS VE DİNMEYEN ÇERKES ACISI | |
|
|
| Erol Kılıç Kutelia | |
| ABHAZYA’DA APARTMAN YASASINA ALTERNATİF DEVRE MÜLK YASASI OLABİLİR Mİ? | |
|
|
| Ahmet Altunok | |
| Doğru Tavır, Doğru Sonuç | |
|
|
| Kenan Kaplan | |
| ÇERKESLERİN VAROLUŞ MÜCADELESİ | |
|
|
| Kuriç K. | |
| METROBÜSTE BİR METROPOL ÇERKESİ… | |
|
|
| Vahit Erdo | |
| 4. SANAYİ DEVRİMİ ve VİRÜS | |
|
|
| Kuşha Faruk Özden | |
| Kayseri Mitingi Ayıbı Hepimizin | |
|
|
| Balkar Selçuk | |
| Нарт Лъэпщ и Нэгъуджэр Лъэпщ и Тепщэгъуэмрэ и Гъуэгуанэмрэ - II | |
|
|
| İmdat Kip | |
| N’olacak Kaffed’in Hali… | |
|
|
| Aydın Candemir | |
| Çoğulcu Demokrasi Hareketi Başarılı Olabilir mi? | |
|
Ali İhsan Aksamaz
aksamaz@gmail.com
LÂZCA-TÜRKÇE SÖZLÜ TARİH -6
23/07/2025
Muharebe oldu. İnsanlarımız buradan muhacir gitti. Burada az kişi kaldık. Eşyalarımızın hepsi kaybolup gitti. Benim Hopa’da dükkânım vardı. Dükkândaki eşyalarım hep kayboldu. Muhacir giden insanlarımız şimdiye kadar geri gelemediler. Biz geliyoruz, elbet onlar da gelsin. Bu muharebede insanlarımız dağılıp gitti. Ne zaman yine bir araya gelecekler? Ben onlarla beraber muhacir gitmedim. “Gitmiyoruz,” demiştiler ama sonra yine gittiler. Elbet geri dönecekler. Yoksa gittikleri yerlerde ne yapacaklar?! Oralarda arazileri yok, evleri yok. Onlara parasız kimse hiç bir şey vermez. Paraları da çok yok ki! Elbet gelsinler de onları yine görelim! Muhacir gittiler. Burada keçileri vardı, malları vardı. Eşyaları vardı. Her şeylerini kaybettiler. Eğer gitmemiş olsalardı, bunca şeyleri kaybolmazdı. Şimdikinden daha iyi bir durumda olurlardı. Şimdi nerede, ne durumda olduklarını bilmiyoruz. Belki iyi durumdalar, belki kötü durumdalar. Kimse durumlarını bilmiyor. Gittikleri yerde her aile farklı farklı yerlerdeymiş. Kimileri uzaklara gitmiş. Kimi gidememiş. Öyle kalmışlar. Allah’ın yardımıyla İnşallah her şey iyi olur. Daha Başka ne diyeyim?! Bu konularda bu kadar biliyorum. Daha başka bir şeyler sorarsan, söyleyeyim. Bu kadarı yetmiş. Batum’a gitmiştim. Oraya gidince çok insan gördüm … [Devam edecek…] ******* [1.] K̆abğa iqu. K̆oçepe çkini mindaxt̆es. Akonai ç̆it̆a dopskidit. Şeyepe kagomandines iri- xolo. Ma akonai (Xopas) dukyanci vort̆i. Dukyaniş şeyepe iri- xolo kagomindunu. Aǯi-ti çkini k̆oçepe daha var moales. Çkin movelurt, lai komoxtan. Am k̆abğas k̆oçepe mteli dağilmi diqu. Mundes ok̆ibğasunon? Ma var vidi muteş-k̆ala. Mutepe-ti “var vulurt”- ia miǯves do ek̆ule muşi xolo mindaxt̆es. Lai xolo komoalen, vana mu qvan ekonay, yeri va uğunan, oxori va uğunan, upateli mitik var meçapan, para-ti dido var uğunan do lai komoalan do kobžirat! Muhaciri ides do, akon mtxa uğut̆es, şeyepe mteli kagvondines. Var idat̆es- na, ek̆o var gundunut̆es do daha k̆ai t̆u, aǯi muç̆o renan, var miçkinan, -- beki k̆ai renan, beki p̆at̆i renan, mitis var uçkin, ides, em yeriş-ti, mteli ayri- ayri qoperenan, kimi menda minduxt̆imun, kimi-ti var uxt̆imun, eşo kodoskides, İnşalla, k̆ai diqven Tangriten. Çkva otkuşi var miğun. Am dulyaşi ma ak̆os miçkin. Çkva mutu mk̆itxup- na, giǯva. Ek̆osnari dobağeren. Batumişa vidi, ek mepti-şi, dido k̆oçi bžiri… [Naqonasunon…] __________________________ [Kaynak kitap: İoseb Qipşiže, (1.), Kaynak kişi: Memed Ef. Kuçuk̆-Osman- oğli, 55 yaşında, Çxala- Dusköy; Kayıt tarihi: 25. VIII. 1917), “Ç̆anuri T̆ekst̆ebi”, S. S. R. K̆. Meʒ. Ak̆ademiis Sakartvelos Pilialis Gamomemloba,T̆pilisi, 1939, (Gürcü Alfabesinden Latin Alfabesine çevriyazı, düzenleme ve Türkçeye çeviri: Ali İhsan Aksamaz, İstanbul, 1999)] |
|
|
Yorumlar |
| Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın |
Yazarın diğer yazıları |
| [Lazca- Türkçe Anılar/ Anlatımlar- 9]: “Vefat, ağıt, cenaze âdetleri-1” - 10/08/2026 |
| Hasan dün ağır hastaydı. Annesi, komşularına haber verdi: --Canım evladım çok ağır hasta! Ne yapacağımı bilemiyorum! Aklım bir gidip bir geliyor! Bu hastalık fidan boylu evladımı perişan ediyor! |
| [Lazca- Türkçe Anılar/ Anlatımlar- 8]: “Evlilik âdetleri ve düğün-5” - 26/07/2026 |
| Eskiden delikanlı ile genç kız birbirlerini fazla tanımıyorlardı. Delikanlının büyükleri, bekar genç kızın kim olduğunu, başka birisiyle bir ilişkisi olup olmadığını sorup soruşturup şöyle diyorlardı: --Bu kızı bizim delikanlıyla baş göz edelim. |
| [Lazca- Türkçe Anılar/ Anlatımlar- 7]: “Evlilik âdetleri ve düğün-4” - 11/07/2026 |
| Bir genç kız ile bir delikanlı birbirlerini seviyorlarsa, delikanlı anne ve babasına birisiyle haber gönderir: --Falancanın kızını beğeniyorum, kızın anne ve babasına elçi gönderin! Delikanlının anne ve babası da genç kızın evine elçiler gönderir. |
| [Lazca- Türkçe Anılar/ Anlatımlar- 6]: “Evlilik âdetleri ve düğün-3” - 28/06/2026 |
| O zamanlar bana şöyle demiştiler: --Etrafına sakın bakınma, bereketsizliğe sebep olur da çocuk sahibi olmazsın. Bana böyle dedikleri için etrafa dahi bakmıyordum. Gece karanlığında o patika yolda iptidai fenerlerin ışığında yürüyorduk. |
| [Lazca- Türkçe Anılar/ Anlatımlar- 5]: “Evlilik âdetleri ve düğün-2” - 13/06/2026 |
| Şimdi sizlere eski ve yeni düğünlerin hikâyelerini anlatmak istiyorum. Eski düğünler şöyleydi: Oğlan, kızı beğendiği zaman, kızın anne ve babası eğer bu evliliğe rıza göstermiyorsa, bu iş olmaz diye oğlanın ailesine haber gönderiyordu. |
| [Lazca- Türkçe Anılar / Anlatımlar- 4]: “Evlilik âdetleri ve düğün-1” - 31/05/2026 |
| Evlilik çağına gelmiş genç kızın ninesine veya halasına, sözü geçen kimi varsa yaşını başını almış bir kadınımızı göndeririz.O da “bu iş şöyle şöyle olsaydı, iyi olmaz mıydı?” gibilerinden evlilik çağına gelmiş genç kızın o aile büyüğüne konuyu açar. |
| [Lazca- Türkçe Anılar/ Anlatımlar- 3]: "Erkek Çocuğun Evlendirilmesi" - 16/05/2026 |
| Erkek çocuğunu evlendirmek isteyen anne, âdet olduğu üzere elbise veya hırkasını ters giyip gelin namzeti kızın evine gider. |
| [Lazca- Türkçe Anılar/ Anlatımlar-2]: “Dedeme yüz bir yıl hapis cezası vermişler” - 02/05/2026 |
| Dedem, yani annemin babası, çok aksi bir adammış. Bir gün Hemşinli bir çoban, koyunlarını ormandaki otlağa salmış otlatıyormuş. Dedem, Hemşinli çobana tembih etmiş: --Artık burada koyunlarını otlatma! |
| [Lazca- Türkçe Anılar/ Anlatımlar-1]: “Nodar Dumbadze Sarpi Köyünde” - 16/04/2026 |
| Hangi yıl olduğunu hatırlamıyorum. Ünlü yazar Nodar Dumbadze [1928-1984], yöredeki Sovyet askerlerinin günlük hayatlarını kayıt altına almak için Sarpi köyüne geldi. |
 Devamı |
KISSADAN HİSSE
-Moğollar Buhara’yı kuşattıklarında, uzun süre şehri teslim alamadılar. Cengiz Han Buhara halkına bir haber gönderdi: Silahlarını bırakıp bize teslim olanlar güven içinde olacaklar, ama bize direnenlere asla eman vermeyeceğiz.
-Müslümanlar İki gurup oldu: Bir gurup; asla teslim olmayalım, ölürsek şehit, kalırsak Gazi olur, Şeref’imizle yaşarız dediler. Öbür gurup ise; kan dökülmesine sebep olmayalım, sulh iyidir, hem silah, hem de sayı olarak onlardan azız, gücümüz onlara yetmez, dediler ve teslim oldular.
-Cengiz Han, silah bırakanlara; teslim olmayanlara karşı bize yardımcı olun, galib geldiğimizde şehrin yönetimini size bırakalım dedi. Böylece İki müslüman gurup savaşmaya başladılar. Moğollar’ın da yardımı ile, teslim olanlar galib geldi. Savaştan sonra Cengiz Han teslim olanların silahlarının alınmasını ve kafalarının kesilmesini emretti. Sonra meşhur sözünü söyledi: “Eğer güvenilir olsalardı, bizim için kardeşleri ile savaşmazlardı. Kardeşlerine bunu yapanlar, yarın da bize yapar.”