Bir zamanlar bir köyde üç erkek kardeş yaşıyormuş. O kadar fakirlermiş ki temel ihtiyaçlarını bile karşılayamıyorlarmış. Bir gün bu kardeşler şöyle demiş:

--En iyisi biz para kazanmak için gurbete gidelim!

Köylerinden ayrılmışlar. Üçü de farklı tarafa gitmiş.

Para kazanıp gurbetten evlerine döndüklerinde kardeşlerden biri yanında bir ayna getirmiş. İkinci kardeş yanında bir halı getirmiş. Üçüncü kardeş de yanında tek bir elma getirmiş.

Birbirlerinin kazançlarını ve gurbetten getirdikleri şeyleri sormuşlar. Getirdikleri şeyleri göstermişler. Aynaya baktıklarında deniz ortasındaki bir yerlerde yaşayan genç güzel bir kız görmüşler.

Kardeşler sözleşip o genç kızı yaşadığı yerden almaya gitmişler. Halıya binip uçmuşlar. Böylece denizi aşıp kızın yaşadığı yere inmişler. Orada bir odanın kapısını açmışlar. Kız uykudaymış. Uyandırmaya çalışmışlar, ama kız o kadar seslenmeye bir türlü uyanmamış. Ağzına elmayı uzatınca genç kız uyanıp kalkmış. Elmayı yemiş.

Bu üç kardeş, genç kızı evlerine götürmüşler. Üçünün de bu genç kızda gözü kalmış.

Bir kardeş, “bu kız benim eşim olacak”; diğer kardeş, “bu kız benim eşim olacak”; üçüncü kardeş, “bu kız benim eşim olacak,” demiş. Münakaşa etmişler.

Nihayetinde bu üç erkek kardeş, yaşadıkları köyün muhtarına gidip yardım istemişler. Her şeyi olduğu gibi anlatmışlar. Sonra da sormuşlar:

--Bu kızla evlenmek hangimize düşer?

Muhtar sormuş:

--Ayna nerede?

Aynanın sahibi kardeş:

--Ayna bende!

Aynayı cebinden çıkarmış.

Muhtar yine sormuş:

--Halı nerede?

Halının sahibi kardeş:

--Halı bende!

Muhtar yine sormuş:

--Elma nerede?

Üçüncü kardeş cevaplamış:

Elmayı kıza yedirdim!

Muhtar kararını açıklamış:

--Madem kız, elmanı yiyip uyanmış, kızla evlenmek de sana düşer!

Kardeşler dönüp evlerine gitmişler.

Kardeşleri de rıza göstermiş. Böylece genç kızla, elmayı ona yediren kardeş evlenmiş.

***

“Sum Cuma”

Ar kyois sum cuma skidut̆u. Ek̆o fuk̆ara t̆es-ki, ti mutepeşiti var askedinet̆es. Cumalepek ar dğas tkveski ar mogapuşa vigzalatya.

İgzales cumalepe mogapuşa. Mteliti (sumiti)  başka- başka gzaten ides.

Muit̆esşi, arteik yali komuğu. Majvaak- xali do masumak arteği uşkui. Oxoişana moxtes, artikartis k̆itxes mogapuşi dulyape do, na muğeret̆es şeepe, artikartis oǯies.

Yalis goǯk̆edeşi, ar mskva k̆ulani kožires, namutxanina mzoğaşi ortas skidut̆u. Sumiti uk̆uik̆ates do ya k̆ulanişi gamaqonuşa igzales.

Mzoğas xaliten kamek̆aputxes do iya k̆ulanina skidut̆u yeişa kamaxtes.

Oda gonʒk̆esşi, ia k̆ulani ncieli t̆u. Mextes gok̆uʒxinuşa, hama k̆ulani va gok̆uʒxu ek̆o coxinis. P̆icis uşkui amudvesşi, k̆ulani kiselu do komuqunes oxoişa.

Cumalepes- sumisti ia k̆ulanişa toli uğut̆es. Arik çkimi ren; majuranik- çkimi ren; masumanik- çkimi renya do ok̆obut̆es.

Neyati kyoişi muxtaişa igzales. Mteli şei duʒves do k̆itxes:

--Mis manç̆enan k̆ulaniya?

--Yali so ren?- k̆itxu muxtaik.

--Ma miğunya,- yalişi saebik do kamuşiğu cibeşen.

--Xali so ren?- k̆itxu muxtaik.

--Ma miğunya,- xalişi saebik.

--Uşkuri so ren?- k̆itxu muxtaik.

--İya k̆ulanis kopçia,- uʒu masumak.

--Eger skani uşkui ç̆k̆omu do isağu iya k̆ulanina, k̆ulaniti skani renya,- muxtaik.

Cumalepe guiktes do igzales oxoişa.

K̆ulani uşkuina çeet̆u cumas kodoskidu.

******** 

[Kaynak kişi: Mamula Osmanis že Tandilava, 1931 doğumlu, Sarpi Köyü (kaydeden: Zurab Tandilava), (Kaynak kitap: Ʒiala Narak̆iže, “Lazuri T̆ekst̆ebi”, Gamomʒemloba “Batumis Şota Rustavelis Saxelmʒ̆ipo Universit̆et̆i, Batumi, Gürcistan, 2015, (Gürcü Alfabesinden Latin Alfabesine çevriyazı, düzenleme ve Lazcadan Türkçeye çeviri: Ali İhsan Aksamaz, İstanbul, 2020)] 

aksamaz@gmail.com