“Benim düğünüm”

Vakti zamanında köyümüze otomobil gelmiyordu. Köyümüze patika bir yoldan gidip geliyorduk.

Hatırlıyorum; o gece köyde iki tane düğün vardı. Patika yolda giderken önce karşımıza Murmanlar’ın evi çıktı. O zamanlar bana şöyle demiştiler:

--Etrafına sakın bakınma, bereketsizliğe sebep olur da çocuk sahibi olmazsın.

Bana böyle dedikleri için etrafa dahi bakmıyordum. Gece karanlığında o patika yolda iptidai fenerlerin ışığında yürüyorduk. Önümde ve arkamda ellerinde iptidai birer fener taşıyanlarla beraber o patika yolda yürüyorduk. Karanlıkta ayağımı nereye bastığımı bile bilmiyordum.

Ertesi gün eve köyün yaşlısı emmiler bahşişleriyle geldi. Bir tepsiyi alıp içine para koyuyorlardı. O zamanın âdeti öyleydi. Sonra sen de gelin olarak onlara küme, mendil, şekerleme gibi hediyeler veriyordun. Bu hediyeleri mendillere sarıp herkesin önüne bırakıyorlardı.

Hatırlıyorum; dere tepe o meşakkatli patikayı aşıp eve gelince duvağımı çıkartıp ağlamaya başlamıştım.

Daha sonra birlikte okuduğumuz arkadaşlarım Batum’dan geldi. Bazıları bir işte çalışıyordu, bazıları henüz çalışmıyordu. Arkadaşlarım şöyle dedi:

--Kamer, kız sen nereye geldin böyle?

Sonra da yaşlı kadınlar ziyarete geldiler. Alesta nine de geldi. Şöyle dedi:

-- Eea, Kurtoğlu’nun kızı, senin burada ne işin vardı ki?

Niçin bana böyle söylediğine şaşmıştım.

Sonra oturduk. Onlara da havlu, mendil, yazma hediye ettim. Mendiller işlemeliydi. Hoşbeşten sonra gittiler. Daha sonra köyün gelinleri, kızları, düğünde her kim yardım edecekse, onlar geldi.  Üç defa sofra kuruldu. Sonra onlar da gitti.

Gördüğün şu yol şimdiki gibi değildi, ta yukarılardan geliyordu.

Sonra düğün gecesi oldu.

O kadının, Nina’nın çocukları oldu, benim de iki çocuğum oldu. Onların hepsi beni o gece gördüler de bereketsizlik ondan oldu.

Ben o evde on iki yıl boyunca yaşadım. O ev o kadar da iyi değildi, ahşaptı ama kayınvalidem çok iyi bir kadındı, tatlı, hem de çok tatlı.

Bir zamanlar ben de senin gibi gençtim.

O gün şifon bir elbise giymiştim. Başımı da örtmemiştim. Kayınvalidem bana şöyle demişti:

--Şimdi Xocaefendi gelecek, ne olur, başka bir elbise giy.

Ben de başka bir elbisemi giymiştim.

Sonra Xocaefendi geldi. Xocaefendi bizi bağrına bastı. Ben de elini öptüm. Daha sonra Xocaefendi bana bahşiş verdi, bir şeyler sordu.  Sonra da gitti. Çok akıllı bir Xocaefendi idi.  Daha o zaman İlahiyat Akademisi’nden mezun bir Xocaefendi idi. O zaman bana neler söylediyse doğru ve faydalı şeylerdi.

***

“Benim düğünüm”

Çkini kyoişa maşina va muit̆u, k̆uçxeş gzaten moit̆it. Em seis jur duguni, ç̆anda t̆u. K̆uçxeş gzaten na muit̆it, ǯoxle Murmanişi oxoi memarges. Em vakitis tkves-ki:

--Va iǯk̆edi ekole- akole, emuşeni-kia basxuni diqven do bee va aqvenya.

Ma na miǯves, ma varti viǯk̆edi. Fak̆laten moit̆it: Fak̆la arteis, majua geide do ma ǯoxle. K̆uçxe so dobdgip̆t̆i, va miçkit̆u.

Majua ndğas moxtes badepe, badi k̆oçepe. Baxçişiten moxtes. Baxçişi muç̆o t̆u aǯi: Saini guǯumert̆es, sağanis para dodumert̆es. Ek̆ule, si nisa na t̆i, si meçagint̆u baxçişi: Kyume, mendili, şekerleme do haşo. Gok̆ieli muğes do duudves k̆attais.

Na mopti, aya pat̆a na moiǯk̆i, aşo vimgart̆i.

Ek̆ule arkadaşepe çkimi na moxtes Batumişen, na vik̆itxup̆t̆it, bazi içalişep̆t̆u, bazi- var, entepek na moxtes, entepek tkves-ki:

--K̆amer, so moxti?

Emuşk̆ule moxtes xçini oxorcalepe. Alest̆a Nandidi komoxtu do miǯu:

--Eea, K̆urt̆oğliş k̆ulania, ak mu dulya giğut̆uya, do ma gamak̆viu, muşeni miǯu.

Ek̆ule dopxedit. Entepesti mepçit peşkiri, mendili, mendilepe moǯipxei t̆u, yazma. İgzales. Ek̆ule moxtes kyoiş nisalepe, k̆ulanepe, mitxanik na ç̆andas içalişept̆u. Sum faa sufa didgu. Ek̆ule igzales.

Haǯi, aya gza na žiop, eşo va muit̆u ki, jilendo muit̆u.

Seri t̆u ç̆anda. Eşo iqu ki, hem oxorcas, ia Ninas, beepe aqu, ma- jur. Mteli entepek komžies ma edo basxuni diqu- ma ǯoxleşen na bžiat̆i, em vakitis mutu var.

Ek̆ule vit̆ojur ǯanas ia oxois vort̆i. Em oxoisti aşo k̆ai var t̆u, piʒarişi oxoi t̆u. Damtie- çkimi dido k̆ai oxorca t̆u, loqa, dido k̆ai.

Manti skanistei ağne vort̆i.

Şiponişi fork̆a dolomokunt̆u do tis va momotut̆u, edo emuk miǯu-ki:

-- Aǯia Xoca moxtasion, mu iqvenya, aya fork̆a muiǯk̆ia başka dilikunia.

Man ti doloikuni başka fork̆a.

Ek̆ule Xoca moxtu. Xocak dolomakit̆es. Manti vacundi. Emuk baxçişi momçu, mutxanepe  mk̆itxu- ekole- akole- do igzalu. Dido nosei Xoca t̆u, em vakitis ak̆ademia çodinei uğut̆u, xocobaşi ogurale. Ena tkveet̆u, k̆atta şei doğu do k̆ai t̆u.

---------------- 

[Kaynak kişi: K̆amer Mgelaže, 1924 doğumlu, Batumi, (Kaynak kitap: Tea Ǩalandia, “Lazuri T‌̌ekst‌̌ebi”, Gamomʒemloba Art‌̌anuci”, Tbilisi, 2008), (Tablo: Hasan Helimişi), (Gürcü Alfabesinden Latin Alfabesine çevriyazı, düzenleme ve Lazcadan Türkçeye çeviri: Ali İhsan Aksamaz, İstanbul, 2017)]